EEN EENVOUDIGE HOLLANDSE FAMILIE

De oorsprong van het geslacht

Aan het einde van de zestiende eeuw leefde te Noordwijk-Binnen Willem Claeszoon, een glazenmaker. Af en toe repareerde hij een ruitje voor rekening van het dorpsbestuur en het plaatselijke armhuis. In de oude archieven van deze instellingen vinden wij zijn naam in 1595 voor de eerste maal vermeld (pl. 2). Of hij zich in dat jaar, of kort daar voor, in Noordwijk heeft gevestigd, weten we niet. Het is ook mogelijk, dat hij er geboren en getogen is.

Willem Claesz had (tenminste) twee zonen: Claes Willemsz en Arent Willemsz. Van de eerstgenoemde is bekend dat hij in of omstreeks 1588 geboren is. Gesteld, dat zijn vader toen 25 jaar oud was, dan zal die omstreeks 1565 het levenslicht hebben aanschouwd. Aangenomen, wederom, dat diens vader ~ van wie alleen bekend dat hij Claes heette ~ ongeveer even oud was bij de geboorte van zijn zoon Willem, dan hebben we berekend dat omstreeks het jaar 1540 de historie van ons geslacht begint.

De verwantschap der takken

Onder de eerste generaties van het geslacht, dat zich (van) Glasbergen zou gaan noemen, bevindt zich een aantal mannen, die zich buiten Noordwijk hebben gevestigd. Uit enkelen hunner is in de loop der eeuwen een meer of minder talrijk nageslacht gesproten. Deze nakomelingen vormen met elkaar de (hoofd) takken aan de stamboom.

wij onderscheiden in onze familie aldus ee Noordwijkse, een Amsterdamse en een Rijnsburgse tak. Elk van deze takken zal in dit boek apart worden uitgewerkt.

De verwantschap der takken laat zich schematisch aldus voorstellen:

Claes

Willem Claeszoon, glazenmaker

|¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯|

Claes Willemsz van Glasbergen) Arent Willemsz (van Glasbergen)

| Noordwijkse tak

|¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯| (Glasburg)

Ewout Claesz Gerrit Claesz

| Rijnsburgse tak

Jacob Ewoutsz

Amsterdamse tak

De familienaam

Onder een transportakte van 9 februari 1673 treffen we onze familienaam voor de eerste maal aan. Het is Claes Willemsz , die bij die gelegenheid aldus tekent

Ook vóór1637 wordt deze voorvader herhaaldelijk in archiefstukken genoemd. Naar zijn beroep wordt hij in 1614, 1628, 1629 en 1636 aangeduid als Claes Willemsz cleermaecker. In 1635, maar ook in stukken van latere datum, wordt hij Claes Willemsz Meuijt genoemd. Waarschijnlijk was dat zijn bij ~ (of scheld) naam. “Meuijt” kan oproerkraaier betekenen. Zelf schrijft hij in 1628

Hieruit mag worden afgeleid, dat hij de familienaam toen nog niet had aangenomen.

De signatuur van zijn broer Arent ziet er in 1639 nog als volgt uit

Op 27 februari 1640 tekent hij echter als Arent Willemsz Glasbergen, dus zonder “van”. Dit woordje neemt hij precies een maand later wel in zijn handtekening op.

Arent Willemsz was de eerste, die ~ in 1648 ~ “bergen” door “burch” verving

Zijn nazaten, die ~ zoals we reeds zagen ~ de Noordwijkse tak der familie vormen, zijn zich Glasburg of Glasburgh gaan noemen. Maar zo af en toe, plotseling, staan ze weer als Glasbergen te boek.

Inmiddels was een zoon van Claes Willemsz als Gerrit Claeszen Glasbergh in 1646 te Rijnsburg in het huwelijk getreden.

Andere schrijfwijzen van onze geslachtnaam zijn:

Glasberch (Noordwijk, 1656), Glasberg (Noordwijk, 1657), Van Gladsburgen (Noordwijk, 1659), Van Glasburge (Noordwijk, 1660), Van Glasburg (Noordwijk, 1661), Glasburch (Noordwijk, 1669), Glasenburgh (Leiden, 1701), Vlasbergen (Oegstgeest, 1713), Glasbragge (Spaarnwoude, 1732), Glasberge (Rijnsburg, 1736), Glaasburg (Noordwijk, 1739), Glaasburge (Noordwijk, 1750), Gelasbergen (Noordwijk, 1759), Glaesberge (Amsterdam, 1765) en Glasberger (Leiden, 1879). Welgeteld 21 vormen van een naam, waaraan elke uitheemse klank vreemd is! De predikanten, kosters, klerken, en wie er verder ook belast waren met het bijhouden van de doop~, trouw~ en begraafregisters, namen het niet zo precies met de spelling van een naam. De ambtenaren van de burgerlijke stand in de 19^e eeuw waren al weinig akkurater men schreef een naam, zoals men hem dacht gehoord te hebben. Voorschriften op dit punt bestonden (nog) niet. In één akte werd dezelfde geslachtsnaam soms op drie verschillende manieren geschreven! (Zie A.5-1).

Onze familienaam is dus in of kort vóór 1637 ontstaan. Dat wil zeggen, in een periode dat op het platteland de meeste bewoners nog met hun patronyum (Willemsz, Jansz, Cornelisz) werden aangeduid. “Van Glasbergen” behoort tot de oude niet~adellijke geslachtsnamen in Rijnland. Naar de oorsprong van de naam kunnen we slechts gissen. Welhaast zeker is de relatie met het beroep van glazenmaker, dat de vader van Claes en Arent uitoefende.

Men schrijft 1625. in de Voorstraat te Noordwijk-Binnen, de hoofdstraat van het dorp, staat, tegenover het gasthuis annex dorpswaag, nabij de oude parochiekerk een eenvoudig pand. Het is zowel winkel als werkplaats als woonhuis van Willem Claeszoon, een glazenmaker. Zoals de meeste ambachtslieden heeft hij een uithangbord aan zijn gevel. Een kunstvaardige hand heeft er enkele bergen op geschilderd in witte en blauwe kleuren. Glazen bergen zijn het, bergen van glas.

Waarom heeft Willem Claesz die voorstelling op zijn uithangbord laten aanbrengen? De bakker laat een brood of een meelbaal schilderen en de timmerman een zaag of een schaaf. Op welke wijze verbeeld een glazenmaker zijn beroep? Willem Claesz koos daarvoor glazen bergen. Om bij de voorbijgangers elke twijfel over hetgeen is afgebeeld weg te nemen, heeft hij er in sierlijk letters onder laten zetten: glas~bergen. En zoals de zonen van de timmerman Jan en Cornelis Pietersz van de schaaf worden genoemd, zo staan de zonen van de glazenmaker Willem Claesz in de dorpsgemeenschap bekend als Claes en Arent Willemsz van glas~bergen. Aangezien deze toenaam niets oneervols heeft, zijn Claes en Arent hem als achternaam gaan gebruiken.

Het is maar fantasie…